Het is momenteel voor rechters verboden om wetten te toetsen aan de Grondwet, aldus artikel 120. Het idee hierachter is dat het uitsluitend aan de wetgever is, en niet aan de rechter, om zeker te stellen dat wetten niet in tegenspraak zijn met de Grondwet. Het kabinet wil dit verbod gedeeltelijk opheffen, zodat de grondrechten van mensen beter worden beschermd.
In het voorstel staat dat rechters een wet straks mogen toetsen aan zogeheten ‘klassieke grondrechten’ uit de Grondwet. Dat zijn rechten die mensen beschermen tegen de overheid. Dit zijn bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting, onderwijs en godsdienst en het discriminatieverbod. Door het opheffen van het verbod kunnen mensen bijvoorbeeld naar de rechter stappen als zij vinden dat een wet een discriminerend onderscheid maakt tussen mannen en vrouwen. In het voorstel voor de wetswijziging staat een volledige lijst van rechten waaraan de toetsing plaats mag vinden.
Beperkingen
Verder wordt de wettekst over het beperken van grondrechten aangepast. Grondrechten mogen in sommige gevallen beperkt worden omdat andere belangen in het geding zijn. Denk aan het demonstratierecht, wat gevolgen kan hebben voor de openbare orde. In de bestaande wet gaat het vooral over wie zo’n beperking mag opleggen, er is minder aandacht voor inhoudelijke redenen. Daarom stelt het kabinet voor om hierover iets toe te voegen in de Grondwet. Zo moet een beperking van een grondrecht altijd proportioneel zijn en in redelijke verhouding staan tot het beoogde doel. De beperking moet geschikt zijn om het doel te bereiken en mag alleen worden ingezet als dit niet op een andere manier bereikt kan worden.
Er kan tot 29 augustus worden gereageerd op het wetsvoorstel. Daarna worden alle reacties verwerkt en zal het voorstel voor advies aan de Raad van State worden gezonden, waarna het wordt aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer.
Ga hier naar de internetconsultatie.