Op 28 juli 2025 sprak de Human Rights Commission van de FBE ( Fédération des Barreaux d’Europe), de Europese koepel van lokale balies, zich uit over Gaza. Helder, krachtig, zonder omhaal.
De CCBE, Europese koepel van landelijke balies, zwijgt. De Nederlandse Orde van Advocaten zwijgt mee. Zelfs het initiatief van Advocaten voor Vrede bracht geen beweging.
Maar schuilen kan niet meer. Gaza is de olifant in de advocatenkamer. Waarom? Omdat wat er in Israël en de Palestijnse gebieden gebeurt nauw verweven is met onze Europese geschiedenis. Het is ook óns verhaal.
Omdat wij in West-Europa prat gaan op onze vrijheid, onze democratie en onze inzet voor de mensenrechten. Maar ons zwijgen in Europa ondermijnt onze geloofwaardigheid volledig. En zonder geloofwaardigheid is onze stem voor de mensenrechten in de wereld niets waard. Dat is niet goed. Voor ons niet. Voor de wereld niet.
Maar ook: omdat veel collega’s zich door de gebeurtenissen in Gaza en ook door onze houding te dien aanzien persoonlijk geraakt weten. Hun familie, vrienden of afkomst of geloof verbinden hen met de mensen in Israël, op de Westbank of in Gaza.
Spreken heeft gevolgen. Maar zwijgen ook.
Deze gebeurtenissen voltrekken zich niet in de coulissen van de wereldpolitiek. Ze spelen zich af voor onze ogen, in het volle zicht. Wij weten het. Hoe wij ons daartoe nu verhouden, zal nog jarenlang de onderlinge verhoudingen beïnvloeden– in de samenleving én in de balies.
Uitspreken vraagt nuance. Niet de juristen-nuance of dit wel of niet ‘genocide’ heet. Dat leidt af. Wat er nu in Gaza gebeurt, laat maar één oordeel toe: het mag niet en het kan niet. Wat het ook is. Punt.
De nuance zit in hoe wij met elkaar hierover spreken. Met respect voor elkaars standpunten. Met bereidheid elkaars worstelingen te begrijpen. In het begrijpen van woorden als woorden, en niet als echo’s van iemands afkomst of geloof.
Hebben wij als advocaten en als Nederlandse orde een bijzondere verantwoordelijkheid? Natuurlijk. Wij zijn bewakers van de rechtsstaat. Nederland huisvest het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof. Dat schept verplichtingen.
Ja, het gesprek wordt wellicht ongemakkelijk. Misschien pijnlijk. Maar zwijgen is erger. De olifant blijft staan zolang we doen alsof hij er niet is. Ons zwijgen is geen neutraliteit. Ons zwijgen is kiezen. Ons zwijgen is een statement. En die keuze wordt met de dag ondraaglijker. Voor mij als mens, advocaat en lid van de balie. Voor vele collega’s. Maar nog veel meer voor, denk ik, de collega’s die zich, door hun achtergrond, direct verbonden weten met de mensen in Gaza, Israël en op de Westbank. Dat zijn er veel.
Het wordt tijd dat de NOvA de olifant uit de kamer jaagt, zich niet alleen uitspreekt maar ook zorgt dat binnen de balies de gesprekken worden gevoerd die maken dat wij, ook als dit voorbij is, als collega’s elkaar in de ogen kunnen blijven kijken. Want dit zal ons nog vele jaren bezighouden. Ook als wij dat niet willen.
Till Kressin is advocaat en Rechtsanwalt in Arnhem, gespecialiseerd in het ondernemingsrecht.