In een brief aan staatsecretaris Rutte van Justitie en Veiligheid dringt de algemene raad aan op een snelle start van de Onafhankelijke Toezichthouder Advocatuur (OTA). Dit landelijk opererend instituut moet het toezicht op de beroepsgroep overnemen van de elf lokale dekens. De OTA gaat landelijk opereren, op basis van het bestuursrecht.
Onlosmakelijk geheel
Probleem is de afhandeling van klachten tegen advocaten, dat volgens het tuchtrecht geschiedt. De lokale dekens zien toezicht en klachtbehandeling als één onlosmakelijk geheel en hebben de Tweede Kamer aan hun kant. De NOvA, steeds gesteund door de dienstdoende staatssecretaris, wilde beide elementen tot dusver van elkaar scheiden, uit angst dat de landelijk toezichthouder verdrinkt in de stortvloed aan klachten.
Nieuw onderzoek door onderzoeksbureau Pro Facto heeft die vrees bepaald niet weggenomen. Het huidige klachtrecht kent een aantal serieuze knelpunten, concludeert Pro Facto. Jaarlijks ontvangen de dekens ruim tweeduizend klachten tegen advocaten, die allemaal onderzocht moeten worden. Veel van die klachten blijken ongegrond, maar vergen wel veel tijd en energie. Gevolg is ‘een immense werklast’ voor de dekens en verstopping van het systeem. Dat wordt nog verergerd door een relatief kleine groep veelklagers die voortdurend klachten indient tegen dekens die eerdere klachten hebben afgewezen.
Modernisering
Dat probleem dient te worden opgelost, aldus de algemene raad, voordat de klachtbehandeling überhaupt kan worden ondergebracht bij de OTA. Zo niet, dan zal de nieuwe toezichthouders ‘onvoldoende effectief’ zijn. Modernisering moet leiden tot een evenwichtiger, efficiënter en effectiever systeem van klachtbehandeling, aldus de raad. Dat komt niet alleen advocaten ten goede, maar ook rechtzoekenden die eerder genoegdoening vinden voor hun klacht.
De algemene raad verwacht de gewenste modernisering binnen een jaar te kunnen realiseren. In de tussentijd moet de oprichting van de OTA gewoon worden doorgezet, zodat het instituut snel van start kan gaat. Voorlopig blijft de klachtbehandeling de verantwoordelijkheid van de dekens. Pas nadat het klachtrecht is gemoderniseerd kan worden besloten waar de klachtbehandeling definitief moet worden ondergebracht, aldus de algemene raad.
ProFacto
De onderzoekers van ProFacto adviseren een apart landelijk instantie op te richten die de klachten tegen advocaten afhandelt. Die taak moet in hun ogen in ieder geval weg bij de lokale dekens omdat anders de verschillen in aanpak blijven bestaan. Bovendien zijn de dekens persoonlijk te kwetsbaar, omdat ze het mikpunt kunnen worden van boze (veel)klagers.
ProFacto meent dat de OTA evenmin klachten moet afhandelen, aangezien het risico bestaat dat de buitenwereld de toezichthouder vooral gaat zien als geschillencommissie. Een afzonderlijke landelijke klachteninstantie dient wel de bevoegdheid te krijgen om klachten niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond te verklaren. Verder zouden mensen geen klachten meer mogen indienen tegen de advocaat van de tegenpartij.