Tijdens een speciale ledenvergadering over Gaza begin december sprak een duidelijke meerderheid zich uit voor stellingname. Er werden diverse moties aangenomen waarin de NOvA werd opgeroepen tot actie over te gaan. Zoals het zich solidair verklaren met de Palestijnse orde van advocaten. Eind januari liet de algemene raad, na een hernieuwde afweging, echter weten te blijven bij de eerder gekozen visie. Volgens de algemene raad dient de NOvA te waken voor uitspraken die geen verband houden met de positie van de advocatuur in Nederland. Daarnaast dient de beroepsorganisatie de onafhankelijke positie van de advocatuur te bewaken.
‘Schandalig,’ noemt Wout Albers (Taelman Advocaten) het besluit van de NOvA om bij haar neutrale opstelling te blijven. ‘Een grote meerderheid van de aanwezige leden heeft de NOvA opgeroepen om zich solidair te verklaren met onze Palestijnse collega’s en actie te ondernemen. Israël heeft immers 240 Palestijnse advocaten vermoord. Ik vind dat de NOvA ook iets met zo’n duidelijke uitslag moet doen. Nu hebben ze die ongemotiveerd terzijde gelegd.’
Representatief
Advocaat Arnold Croiset van Uchelen (Van Hussen Croiset van Uchelen) vindt daarentegen dat de NOvA juist gehandeld heeft. ‘Ik ben heel blij dat ze hun rug recht hebben gehouden en neutraal gebleven zijn. De moties die werden aangenomen, waren niet bindend. Zo’n vergadering heeft meer het karakter van een peiling.’
De meningen verschillen over hoe representatief de ledenvergadering was. ‘Er wordt soms gesuggereerd dat de voor- en tegenstanders gelijk verdeeld waren,’ aldus Albers. ‘Maar de groep die pleit voor actie bleek veruit de grootste, terwijl de vergadering nog was verzet omdat een aantal tegenstanders niet kon.’ Dat zie je wel vaker op dit soort bijeenkomsten, stelt Croiset van Uchelen: ‘Nu verschenen een paar honderd activisten, op 19.000 advocaten in Nederland. We hebben geen idee hoe de silent majority erover denkt. En je kunt volgens de huidige regels helaas niet per volmacht stemmen.’
Dat had weinig verschil gemaakt, denkt Mohamed Rafik (Korvinus Zandt Bruinsma Rafik Advocaten): ‘Dan was de uitslag waarschijnlijk hetzelfde geweest. Bovendien: deze meeting was speciaal voor dit thema belegd en alle advocaten waren uitgenodigd. Iedereen heeft de kans gehad zijn stem uit te brengen.’
Inconsequent
Kernvraag blijft in hoeverre de NOvA zich neutraal op zou moeten stellen in internationale politieke kwesties. ‘Ik vind het goed dat de NOvA in de kwestie-Gaza geen partij wil kiezen,’ zegt Croiset van Uchelen. ‘Alle advocaten zijn verplicht lid, je spreekt namens iedereen. Het is goed om terughoudend te zijn in dit soort stellingnames.’ Albers en Rafik wijzen erop dat de NOvA de afgelopen jaren wel openlijk zijn solidariteit heeft betuigd met de balies in Oekraïne en de Verenigde Staten: ‘Dat is zo inconsequent en onverdedigbaar. Het schuurt daardoor ook tegen discriminatie aan: het meest zichtbare verschil in deze kwesties is dat de slachtoffers wel of geen witte huidskleur hebben.’ Dat leidt er volgens Rafik toe dat precies gebeurt wat voorstanders van neutraliteit zeggen te willen voorkomen. ‘Doordat de NOvA zo omgaat met dit dossier voelen advocaten met een andere culturele achtergrond zich niet vertegenwoordigd.’
Vervolgstappen
De groep advocaten die opriep tot een stellingname beraadt zich op vervolgstappen nu de NOvA hier geen gehoor aan heeft gegeven. ‘We willen zeker iets ondernemen, we zijn aan het bespreken welke vorm dit het beste kan krijgen,’ aldus Albers. Een optie is dat er gesprekken volgen over onderdelen van de voorstellen die op de ledenvergadering gedaan zijn. Zoals de motie waarin wordt gepleit voor een commissie die gaat bekijken in welke situaties advocaten waakzaam moeten zijn voor mogelijke betrokkenheid bij onwettige activiteiten. ‘Advocaten mogen niet faciliteren bij de omzeiling van sancties, witwassen of het plannen van een moord. En ook niet bij het plegen van ernstige schendingen van mensenrechten en internationaal humanitair recht’, legt Rafik uit. ‘Hoe moet je hier mee omgaan als advocaat? Dat kan lastig zijn, ook omdat er veel specifieke regels gelden. Het is goed als daar aandacht voor komt.’