De zaak was aangespannen door Greenpeace en acht inwoners van Bonaire. Zij werden bijgestaan door advocaten van Kennedy van der Laan en Prakken d’Oliveira. ‘De rechtbank heeft in dit vonnis precies gedaan wat de onafhankelijke rechter in een democratische rechtsstaat moet doen: nationaal beleid toetsen aan nationaal en internationaal recht, en specifiek mensenrechten’, aldus Michael Bacon van Kennedy Van der Laan. ‘De rechtbank heeft terecht geoordeeld dat het Nederlandse klimaatbeleid niet voldoet aan internationale afspraken. Het is nu aan de Staat om met beter klimaatbeleid te komen.’
Beschermingsplan
Bonaire heeft relatief veel te vrezen voor de gevolgen van de klimaatopwarming, stelt de rechtbank: ‘Het eiland heeft nu al last van overstromingen door tropische stormen en extreme neerslag.’ Volgens de landadvocaat is Bonaire zelf verantwoordelijk voor het opstellen van adequate beschermingsmaatregelen. De rechtbank vindt dat de Nederlandse staat deze plicht heeft. Door burgers van Bonaire minder goed te beschermen dan andere Nederlanders, schendt Nederland het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarom moet de Staat een beschermingsplan opstellen voor Bonaire, dat uiterlijk in 2030 ingevoerd dient te zijn.
Scherpere klimaatdoelen
Daarnaast moet de regering voor heel Nederland binnen anderhalf jaar bindende klimaatdoelen opstellen tot 2050. Dit was een aparte eis van Greenpeace. ‘De nu voorgenomen klimaatmaatregelen zijn niet toereikend’, stelt de rechtbank. De doelstellingen van het klimaatverdrag van Parijs, met name wat betreft de uitstoot van broeikasgassen, dreigen niet te worden niet gehaald. De aangescherpte doelen moeten volgens de rechter in nationale regelgeving worden vastgelegd en er dienen bindende tussentijdse doelstellingen te komen. De regering moet dit vonnis ook uitvoeren wanneer de Staat in hoger beroep gaat.
Reactie kabinet
Het kabinet spreekt van ‘een stevige uitspraak’. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat neemt men die ‘zeer serieus’. Het ministerie gaat het vonnis nu bestuderen. ‘Daarna kunnen we meer zeggen over welke stappen de Staat gaat nemen.’
Het is niet voor het eerst dat een rechter de overheid terechtwijst qua klimaatbeleid. In 2019 won duurzaamheidsorganisatie Urgenda een belangwekkende zaak tegen de Staat. De advocaten van Greenpeace deden nu een beroep op dezelfde principes. Alleen ligt in deze zaak de nadruk op de bescherming van burgers tegen klimaatverandering in plaats van op vermindering van de CO2-uitstoot.