Volgens de regeringspartijen dienen democratie en rechtsstaat te worden beschermd tegen bedreigingen vanuit binnen- en buitenland. Daartoe komen ze met een aantal concrete voorstellen:
• Om de toegang tot het recht voor iedere Nederlander te waarborgen worden de griffierechten verlaagd en investeert het kabinet in de sociale advocatuur.
• Er komt ‘een stevig schot’ tussen de onafhankelijke rechtspraak en de politiek. De
benoeming van leden van de Raad voor de Rechtspraak wordt onafhankelijk gemaakt van de minister. De Rechtspraak krijgt een aparte begroting.
• Constitutionele toetsing aan de Grondwet wordt alsnog mogelijk gemaakt. Daartoe wordt artikel 120 van de Grondwet gewijzigd.
• De ME wordt beter uitgerust. Boa’s en politieagenten krijgen waar nodig een bodycam zodat ze veiliger kunnen werken. De politie krijgt meer ruimte om zaken zelf af te doen, via een strafbeschikking. Daarbij wordt gezorgd voor ‘adequate rechtsbescherming’.
• Overlast door verwarde mensen wordt beter aangepast, onder meer via bemoeizorg door burgemeesters en inrichting van meer crisisplekken. Dat mag niet leiden tot meer druk op de strafrechtketen.
• Daders mogen niet vrijuit gaan omdat de overheid het delen van gegevens belemmert. De gegevensdeling ten behoeve van de justitieketen wordt verbeterd.
• Cybercrime heeft een groeiende impact op de veiligheid van Nederlanders. De strafmaat voor zware cyberdelicten gaat omhoog.
• De digitale bedrijfsvoering van het Openbaar Ministerie wordt ‘duurzaam’ op orde gebracht, om de huidige IT-problemen uit de wereld te helpen.
• De strijd tegen de georganiseerde misdaad gaat voort, ‘geïnspireerd op de Italiaanse anti-maffia-aanpak’. De coalitie pakt het voortgezet crimineel
handelen vanuit detentie verder aan en werkt aan een voorstel voor het beter beschermen van advocaten tegen druk van criminelen, met name bij verdachten in zwaardere regimes. De kroongetuigenregeling wordt uitgebreid.
• Het cellentekort wordt aangepakt. Er komen meer cellen en de gevangenisregimes worden versoberd.
• Zedenzaken met minderjarige slachtoffers worden vaker achter gesloten deuren afgehandeld, namen worden in grote zedenzaken vaker gecodeerd.
• Veroordeelden gaan een eigen bijdrage betalen als ze forensische zorg ontvangen.
• Voor slachtoffers moet het gemakkelijker worden in strafzaken schade te verhalen op daders. Gekeken wordt naar standaardbedragen voor schadevergoeding, meer ruimte voor collectieve vorderingen en een aparte, laagdrempelige procedure naast het strafproces.
• Het demonstratierecht wordt aan voorwaarden gebonden. Burgemeesters krijgen bevoegdheden tot bestuursrechtelijke handhaving of verplaatsing. Strafbare feiten gepleegd tijdens demonstraties kunnen straks zwaarder worden bestraft.
• Om de asielstroom beter te beheersen wordt de asielprocedure vereenvoudigd. Zo komt er een eind aan onder andere de AA/VA-procedure, verplichte procedurestappen zoals
het aanmeldgehoor, verplicht medisch advies en de voornemenprocedure. Niet meewerken aan procedures wordt een afwijzingsgrond, voor herhaalde asielaanvragen volgt een strengere toetsing. Kansarme aanvragers krijgen pas rechtsbijstand toegekend na afwijzing.