In de brief schetst Van Bruggen hoe de toekomst van de sociale advocatuur gestalte moet krijgen. Door de daling van het aantal sociaal advocaten te keren hoopt ze de toegang tot het recht veilig te stellen voor burgers die zijn aangewezen op gesubsidieerde rechtsbijstand.
Vergrijzing, arbeidsmarktkrapte, ontoereikende vergoedingen en een pover imago ondermijnen de beroepsgroep. Zonder extra maatregelen ontstaan er tekorten op specifieke rechtsgebieden en in bepaalde regio’s, aldus Van Bruggen.
De toekomstvisie is tot stand gekomen in overleg met de Raad voor Rechtsbijstand, de Nederlandse orde van advocaten en de Vereniging Sociaal Advocatuur Nederland. De visie steunt op vier pijlers: onderwijs, imago, bedrijfsstructuren en doelmatige bedrijfsvoering.
Studenten
Om meer studenten te interesseren voor de sociale advocatuur wil het kabinet de zichtbaarheid in het juridisch onderwijs vergroten. Zo moet in 2027 op meerdere universiteiten een zogeheten ‘toga‑experience’ bestaan, met gelijkwaardige aandacht voor sociale advocatuur, rechtspraak en het Openbaar Ministerie. Daarnaast moet op alle universiteiten en hogescholen met rechtenonderwijs in de bachelorfase structureel aandacht komen voor de sociale advocatuur.
Ook het imago krijgt aandacht. De bestaande campagne Ik ben sociaal advocaat wordt in 2026 uitgebreid naar een breder publiek dan alleen studenten. Met grootschalige communicatie‑acties, onder meer via social media, podcasts en documentaires, wil het kabinet de maatschappelijke waarde en impact van sociaal advocaten zichtbaarder maken.
Kantoortoeslag
De grootste opgave ligt volgens de staatssecretaris bij de pijlers bedrijfsstructuren en doelmatige bedrijfsvoering. De komende tien jaar bereiken naar verwachting circa 2.500 sociaal advocaten de pensioengerechtigde leeftijd. Tegelijkertijd is de opleidingscapaciteit beperkt en werkt een steeds groter deel van de sociaal advocaten in een eenmanspraktijk.
Om instroom en behoud te bevorderen verkent het kabinet onder meer een kantoortoeslag voor kantoren en samenwerkingsverbanden die bijdragen aan een duurzame sociale praktijk, bijvoorbeeld door opleidingsplekken te bieden, in teamverband te werken en substantieel toevoegingszaken te doen. Daarbij wordt ook gekeken naar innovatieve organisatievormen, zoals eerder deze week voorgesteld in een rapport van Pro Facto en de Erasmus Law School.
Tekorten
Naast de langetermijnvisie kondigt Van Bruggen ook kortetermijnmaatregelen aan voor situaties waarin snel tekorten dreigen. Zo willen de Raad voor Rechtsbijstand en de NOvA per 1 juli de inschrijvingsvoorwaarden aanpassen, zodat advocaten sneller kunnen instromen in onder meer het arbeidsrecht, huurrecht en sociaal zekerheidsrecht.
Daarnaast wordt onderzocht hoe advocaten die wel bij de Raad voor Rechtsbijstand staan ingeschreven, maar weinig of geen toevoegingen doen, kunnen worden gestimuleerd om actiever te worden in het stelsel. Ook wordt gekeken of de procedure voor het aanvragen van extra uren (EXU) eenvoudiger kan.
