Het wetsvoorstel versterking rechtsbijstand in het strafproces geeft verdachten in meer gevallen recht op kosteloze rechtsbijstand door een advocaat, bijvoorbeeld voorafgaand aan een eerste verhoor door de politie, en bij verdachten die op vrije voeten zijn en wiens zaak door het Openbaar Ministerie (OM) wordt afgedaan met een strafbeschikking.
Zo hebben voortaan alle verdachten van een misdrijf waarop een gevangenisstraf staat van vier jaar of meer standaard recht op een kosteloos gesprek met een advocaat voordat zij na een aanhouding door de politie worden verhoord. Deze advocaat kan dan ook aanwezig zijn bij het verhoor. Minderjarige en kwetsbare meerderjarige verdachten van misdrijven die niet vastzitten en worden uitgenodigd voor een verhoor door de politie krijgen met het wetsvoorstel standaard een advocaat aangewezen voor rechtsbijstand bij het verhoor.
Uitvoering coalitieakkoord
Ook als een zaak door het OM wordt afgedaan met een strafbeschikking heeft een verdachte recht op rechtsbijstand. Dit wordt met het wetsvoorstel wettelijk vastgelegd en uitgebreid. Voortaan hebben verdachten die een strafbeschikking krijgen als zij op vrije voeten zijn recht op een kosteloos, informatief gesprek met een advocaat. Als zij zijn aangehouden, hebben ze ook recht op kosteloze rechtsbijstand voordat zij de strafbeschikking ontvangen.
De uitbreiding van rechtsbijstand van verdachten draagt volgens Van Bruggen bij aan de uitvoering van het coalitieakkoord, waarin is opgenomen dat het kabinet investeert in de toegang tot het recht. ‘De uitbreiding van de rechtsbijstand wordt geregeld door het wijzigen van het huidige Wetboek van Strafvordering. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuw Wetboek van Strafvordering. Nadat het wetsvoorstel is aangenomen door de Eerste Kamer zullen de wijzigingen ook worden doorgevoerd in het nieuwe wetboek. De kosten die gepaard gaan met de uitbreiding van de rechtsbijstand, bijvoorbeeld voor vergoedingen voor de advocatuur en de grotere werklast voor betrokken organisaties, worden vanuit het reguliere budget voor rechtsbijstand betaald.’