De PG overhandigde de minister van Justitie en Veiligheid dinsdag het rapport ‘Wordt vervolgd: Buiten de rechter OM’. De OM-strafbeschikking is al meerdere keren onderwerp geweest van toezichtonderzoek van de PG bij de Hoge Raad. In het in 2022 uitgebrachte rapport ‘Buiten de rechter OM’ is geconcludeerd dat het OM bij het uitvaardigen van strafbeschikkingen de wettelijke voorschriften op verschillende punten niet naar behoren handhaaft of uitvoert.
Zo zijn gebreken geconstateerd in de feitomschrijvingen (de concrete gedraging) en kwalificaties (het concrete strafbare feit) in strafbeschikkingen en is de schuldvaststelling in een aantal zaken als gebrekkig beoordeeld. Ook is geconstateerd dat de informatieverstrekking aan de verdachte voor verbetering vatbaar is en dat de wettelijke verplichting om relevante onderdelen van de strafbeschikking te vertalen vaak niet wordt nageleefd. Het rapport uit 2022 bevat aanbevelingen over de feitomschrijvingen, de kwalificaties, de informatieverstrekking aan de verdachte over de tenuitvoerlegging van de opgelegde sanctie en de vertaling van de strafbeschikking voor verdachten die de Nederlandse taal niet voldoende machtig zijn.
Geautomatiseerde systemen
De PG concludeert in het jongste rapport dat de door het OM voorgenomen verbetermaatregelen voor een belangrijk deel niet van de grond zijn gekomen vanwege beperkte mogelijkheden tot het aanpassen van geautomatiseerde systemen. De maatregelen tot verbetering van de feitomschrijvingen en de kwalificaties zijn doorgeschoven naar de invoering van een nieuw zaaksysteem. ‘Dat neemt echter niet weg dat ook in het huidige verouderde zaaksysteem GPS handmatig verbeteringen kunnen worden aangebracht,’ aldus de PG. ‘Daarvan is in de praktijk onvoldoende gebruik gemaakt, met name voor de verbetering van de feitomschrijving.’ De PG beveelt aan de handmatige aanpassing van feitomschrijvingen te bevorderen en te bewaken zolang de automatisering voor een passende feitomschrijving ontoereikend is.
Slechts aan twee van de vier aanbevelingen uit het eerdere rapport ‘Buiten de rechter OM’ is voor een deel opvolging gegeven, blijkt uit het recente onderzoek. De door de PG aanbevolen verbetering van de informatieverstrekking aan de verdachte, die in de loop van 2025 zou worden doorgevoerd, heeft vertraging opgelopen en heeft alleen betrekking op informatieverstrekking over de tenuitvoerlegging van de taakstraf en van de gedragsaanwijzing. Over de informatieverstrekking over de tenuitvoerlegging van de onttrekking aan het verkeer en de ontzegging van de rijbevoegdheid is nog niet besloten. Voor strafbeschikkingen die door het OM zelf worden uitgereikt, is voorzien in de vertaling van relevante onderdelen van de strafbeschikking. Over de vertaling van strafbeschikkingen voor misdrijven die door het CJIB worden verzonden, is het OM echter nog in gesprek met het CJIB.
Aanbevelingen
De PG beveelt aan om bij een eventueel voornemen tot uitbreiding van de intensivering van de OM-strafbeschikking de vraag te betrekken in hoeverre de automatisering en de organisatie in staat zijn de wettelijke voorschriften, bijvoorbeeld ten aanzien van feitomschrijvingen en vertalingen, na te leven. Ook beveelt de PG aan dat het OM uitvoering geeft aan de door het OM zelf aangekondigde monitoring en evaluatie.
Lees hier het rapport.