Op dit moment mogen wetten door rechters niet getoetst worden aan de Grondwet. Het kabinet wil dit verbod deels afschaffen. Als mensen vinden dat een wet klassieke grondrechten aantast, mogen zij dat voortaan laten toetsen door de rechter, waardoor de rechten beter beschermd zijn.
In het voorstel voor de wetswijziging staat een lijst van rechten waaraan de toetsing plaats mag vinden. Dat maakt de democratie sterker en de overheid beter aanspreekbaar, zeggen de bewindspersonen. Daarnaast wordt in de Grondwet vastgelegd dat een beperking van een grondrecht in redelijke verhouding moet staan tot het beoogde doel en niet verder mag gaan dan dat doel vereist. Deze norm richt zich tot de wetgever, het bestuur én de rechter.
Artikel 120 Grondwet
Het verbod op rechterlijke toetsing van wetten aan de grondrechten staat in artikel 120 van de Grondwet. Het wetsvoorstel heft dit verbod op voor de klassieke grondrechten uit hoofdstuk 1 van de Grondwet. ‘Met dit voorstel krijgen burgers een concreet rechtsmiddel om de toetsing van wetten aan de grondwet ook daadwerkelijk af te dwingen. Dat versterkt de democratische checks and balances en maakt de overheid aanspreekbaarder op de naleving van haar eigen grondwet.’
Het wetsvoorstel om het toetsingsverbod voor klassieke grondrechten af te schaffen is eerder al in consultatie geweest. Na het advies van de Raad van State kan het wetsvoorstel worden ingediend bij de Tweede Kamer.
