Dat schrijven de twee strafrechtverenigingen in een brief aan de staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) en de directeur-generaal van de DJI Wim Saris. Op 18 november 2025 legde een grote groep strafadvocaten hun rechtsbijstand aan gedetineerden in de zwaarst beveiligde regimes stil als gevolg van wijzigingen in de Penitentiaire beginselenwet. Dit stilleggen zag in het bijzonder op de maatregel van visueel toezicht tijdens vertrouwelijke gesprekken tussen advocaten en die cliënten. Begin maart werd het stilleggen na enkele aanpassingen van het toezicht voorlopig opgeschort wegens het belang van de voortgang van strafprocessen.
De Auditdienst Rijks heeft toegezegd een audit uit te voeren. De resultaten van die audit laten vooralsnog op zich wachten. ‘Dat is onaanvaardbaar,’ zeggen de verenigingen, ‘gelet op de vertrouwelijke communicatie tussen advocaat en cliënt, die thans niet is geborgd. Die audit zou juist uitsluitsel moeten geven over de vraag of het visuele toezicht conform de wet wordt uitgevoerd.’
Plan van aanpak
De NVSA en NVJSA zeggen van de NOvA te hebben vernomen dat er zelfs nog steeds geen plan van aanpak met betrekking tot de audit visueel toezicht is. ‘Dat plan van aanpak zal mogelijk voor 30 september a.s. gereed zijn. En dan moet de audit nog plaatsvinden en daaromtrent worden gerapporteerd.’
Volgens de NVSA en NVJSA is DJI onvoldoende doordrongen van de ernst en omvang van de zorgen. ‘Door de gesprekken te hervatten heeft de strafadvocatuur DJI (enig) vertrouwen gegeven, in de veronderstelling dat de audit voortvarend zou plaatsvinden. Daarvan lijkt geen sprake te zijn.’ De verenigingen zeggen zich te beraden over te nemen vervolgstappen.
Grote onzekerheid
De NOvA stuurde deze week een brief aan de vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid over de kwestie. ‘Inmiddels is ruim een half jaar verstreken na het aankondigen van de audit en is er nog geen plan van aanpak voor de audit; laat staan dat er (spoedig) zicht is op de resultaten ervan,’ schrijft de NOvA. ‘In de tussentijd blijft binnen de advocatuur grote onzekerheid bestaan over of, en zo ja hoe, de vertrouwelijkheid bij het visueel toezicht is geborgd.’
Er is duidelijkheid nodig voor de advocaat, de cliënt en diens rechtsbescherming, maar ook voor het vertrouwen in de rechtsstaat, stelt de NOvA. ‘De urgentie is de afgelopen maanden niet minder geworden. Nog steeds voeren advocaten gesprekken in ruimtes waar niet alleen camera’s maar ook microfoons hangen. Visueel toezicht wordt door advocaten en gedetineerde cliënten al als zeer ingrijpend ervaren en het ontbreken van (zicht op) concrete waarborgen is volgens de NOvA niet langer houdbaar.’
'Snel plan van aanpak'
Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Rechtsbescherming) reageerde donderdag 24 september op de brandbrief tijdens de vergadering van de vaste Kamercommissie over het gevangeniswezen. ‘Het organiseren van de audit is een complexe operatie’, aldus Verbruggen. ‘Van de Auditdienst Rijks (ADR) heb ik begrepen dat het gaat om technisch complexe zaken, zoals het laten plaatsvinden van een schouw in de spreekkamer van een EBI. Verder betreft het een omvangrijk project in meerdere EIB’s en AIT’s, dat kost tijd. Tegelijk is er snelheid geboden omdat het gaat om het vertrouwen in de advocatuur. Ik verwacht dat de ADR begin oktober een plan van aanpak voor de audit gereed heeft.’
