“Vanaf de inwerkingtreding van de Wet Homologatie Onderhands Akkoord – de WHOA – in 2021 zie je op drie terreinen een ontwikkeling. De eerste ontwikkeling gaat over de inzetbaarheid en bruikbaarheid van de WHOA. In de eerste jaren werd de WHOA namelijk vooral in het mkb gebruikt, in kleine herstructureringen. Maar nu zie je dat de WHOA ook gebruikt wordt in grote internationale herstructureringen. Voorbeelden daarvan zijn Vroon, Steinhoff en McDermott. De inzetbaarheid van de WHOA is dus in de afgelopen jaren gegroeid van lokaal en klein, naar globaal en groot.”
Meer expertise bij rechterlijke macht
“Ook in de rechtspraktijk en de rechtspraak zie je een duidelijke ontwikkeling als het gaat om het aantal zaken. In de vier jaar dat de WHOA bestaat zijn al meer dan honderden uitspraken gepubliceerd. De rechtspraktijk heeft intensief kennisgemaakt met de WHOA. Het aantal uitspraken laat overigens ook zien dat de rechterlijke macht ervaring en expertise opbouwt met het instrument. Dat is zeer waardevol omdat het ten goede komt aan de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid van het instrument. Voor de praktijk is dat goud waard.”
Belangrijke uitspraken
“De derde ontwikkeling ziet op de rechtsontwikkeling. De afgelopen jaren zijn een aantal belangrijke rechtsvragen beantwoord in WHOA-zaken. Het meest prominent kwam dat aan bod in de cassatieprocedure inzake het onderhands akkoord van Royal IHC. Vorig jaar, op 25 oktober 2024, heeft de Hoge Raad in de WHOA-procedure van Royal IHC een arrest gewezen. De Hoge Raad wees het arrest in een procedure waarin cassatie in het belang der wet was ingesteld. Het is een van de belangrijkste WHOA-uitspraken tot op heden, omdat de Hoge Raad daarin de grenzen van de WHOA aangeeft. Ongeacht wat men vindt van de uitspraak, draagt het wel bij aan de rechtszekerheid. En ook draagt deze ontwikkeling eraan bij aan dat de WHOA steeds meer een volwassen instrument wordt.”
De herstructureringsdeskundige en de observator
“De WHOA introduceerde twee belangrijke nieuwe rollen in het insolventierecht, die van herstructureringsdeskundige en die van observator. Beiden worden benoemd door de rechtbank, maar de wetgever heeft de invulling van die rollen opengelaten. Ook op dit punt zie je een ontwikkeling, want de rollen beginnen steeds meer invulling te krijgen in de praktijk. Voor diegenen die geïnteresseerd zijn in het vervullen van deze rollen is de WHOA specialisatiecursus de moeite van het volgen meer dan waard. Door deze cursus ga je namelijk meer gevoel krijgen bij de theorie die je onder de knie moet hebben om de rol van herstructureringsdeskundige of observator te vervullen. Ook zijn bij de cursus verschillende docenten betrokken die in de praktijk te maken hebben gehad met de WHOA en die de rol van herstructureringsdeskundige of van observator hebben vervuld. Zij delen hun ervaringen.”
Bijdrage leveren aan een succesvolle WHOA-procedure
“Een herstructureringsdeskundige is in the lead voor het opstellen van het akkoord onder de WHOA. Dat is een intenstieve rol. Daarom is het belangrijk dat je het juridische kader goed begrijpt. Hetzelfde geldt voor de observator. Op papier is het een relatief passieve rol, maar in de praktijk is die rol ontzettend belangrijk voor alle betrokkenen en de rechtbank. Voor beide rollen geldt daarom dat ze een belangrijke bijdrage leveren aan een succesvolle WHOA-procedure.”
Vaardigheden herstructureringsdeskundige en observator
“De herstructureringsdeskundige en de observator genieten veel flexibiliteit ten aanzien van de vraag hoe zij hun taak vervullen. Afhankelijk van wat de behoefte is in een herstructurering kun je die rol op een bepaalde manier invullen. Heb je bijvoorbeeld te maken met een herstructurering waarin de juridische geschilpunten beperkt zijn, maar waarin partijen het commercieel niet met elkaar eens kunnen worden, dan ben je vooral bezig om partijen aan tafel te krijgen en tot een commercieel akkoord te komen. Ben je bij een zaak betrokken waarin partijen wel naar elkaar toe willen bewegen, maar waarin juridische punten hen verdeeld houdt, dan is het belangrijk dat je weet hoe je de juiste vragen formuleert voor de rechter in bijvoorbeeld een aspectenverzoek onder de WHOA. Bepaalde trajecten zullen dus juist meer commerciële expertise vragen en andere meer juridische expertise. Het mooie van de WHOA is dat je daarvoor de ruimte hebt. In de cursus komen beide aspecten terug. Je doet namelijk vakinhoudelijke kennis op, maar je leert ook over het proces. Als herstructureringsdeskundige, en in een meer passieve vorm ook als observator, vervul je de rol van spelverdeler. Daarvoor is het essentieel dat je de spelregels begrijpt en dat je het juridisch kader scherp hebt.”
Omar Salah is partner bij Norton Rose Fulbright LLP en hoogleraar aan de Tilburg University.
